Varikosel

Varikosel, testislerden kanı uzaklaştıran toplardamarların genişlemesi ve kıvrımlı hale gelmesiyle oluşan bir durumdur. Bacaklarda görülen varislere benzer bir toplardamar genişlemesi olarak düşünülebilir.

Erkeklerde oldukça sık görülmesine rağmen varikosel bulunan her kişide ağrı, testis fonksiyon bozukluğu veya infertilite gelişmez. Bu nedenle ultrasonografide veya muayenede varikosel saptanması tek başına ameliyat gerektirdiği anlamına gelmez.

Varikosel Nedir?

Varikosel, testis çevresindeki pampiniform pleksus olarak adlandırılan toplardamar ağının genişlemesidir.

Anatomik özellikler nedeniyle daha sık sol tarafta görülür. Bazı erkeklerde iki taraflı da olabilir.

Varikosel testis çevresindeki sıcaklık düzenini, oksidatif stresi ve testis fonksiyonlarını etkileyebilir. Bunun sonucunda bazı erkeklerde sperm üretimi veya sperm özelliklerinde değişiklikler görülebilir.

Ancak varikosel bulunan her erkekte infertilite gelişmez.

Varikosel Neden Olur?

Varikoselin oluşumunda testisten çıkan toplardamarlardaki kan akımının ve toplardamar kapakçıklarının yetersizliğinin rol oynadığı düşünülmektedir.

Kanın damarlarda geri göllenmesiyle damarlar zaman içerisinde genişleyebilir.

Sol testis toplardamarının anatomik yapısı nedeniyle varikosel solda daha sık görülür.

Varikosel Belirtileri Nelerdir?

Varikosel çoğu erkekte belirti vermeyebilir ve rutin muayene veya infertilite araştırması sırasında saptanabilir.

Bazı kişilerde:

• Testiste veya kasıkta künt ağrı
• Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
• Testis çevresinde belirgin damarlar
• Testis hacminde farklılık
• İnfertilite değerlendirmesinde anormal sperm sonuçları

görülebilir.

Ani başlayan şiddetli testis ağrısı varikoselin tipik bulgusu değildir ve acil değerlendirme gerektirebilecek başka nedenler açısından incelenmelidir.

Varikosel Nasıl Teşhis Edilir?

Varikosel tanısında temel yöntem fizik muayenedir. Muayene genellikle ayakta yapılır ve gerekli durumlarda karın içi basıncı artıran manevralardan yararlanılabilir.

Bazı hastalarda skrotal Doppler ultrasonografi kullanılabilir. Ultrason özellikle fizik muayenenin net olmadığı durumlarda, testis hacminin değerlendirilmesinde veya başka bir skrotal hastalıktan şüphelenildiğinde yardımcı olabilir.

İnfertilite nedeniyle değerlendirilen erkeklerde sperm analizi de önemlidir.

Ancak sperm analizi varikosel tanısı koymaz. Sperm analizi, varikoselin üreme fonksiyonları açısından ne kadar önemli olabileceğinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Varikosel Sperm Kalitesini Etkiler mi?

Varikosel bazı erkeklerde sperm üretimi ve sperm fonksiyonlarıyla ilişkili olabilir.

Sperm analizinde:

• Sperm sayısında azalma
• Hareket özelliklerinde bozulma
• Morfolojik değişiklikler

görülebilir.

Ancak bu değişikliklerin tamamının varikoselden kaynaklandığını söylemek her zaman mümkün değildir. Sperm sonuçlarını etkileyebilen hormonal, genetik, yaşam tarzına bağlı ve başka ürolojik nedenler de bulunabilir.

Varikosel Kısırlık Yapar mı?

Varikosel erkek infertilitesiyle ilişkili olabilen faktörlerden biridir ancak varikosel tanısı doğrudan kısırlık anlamına gelmez.

Varikoseli bulunan birçok erkek doğal yolla çocuk sahibi olabilir.

Çocuk sahibi olamayan bir çift değerlendirilirken yalnızca varikosele odaklanmak yerine:

• Sperm analizi
• Erkeğin yaşı ve sağlık öyküsü
• Kadının yaşı
• Yumurtalık rezervi
• Yumurtlama ve tüp faktörleri
• İnfertilite süresi

birlikte değerlendirilmelidir.

Varikosel Nasıl Tedavi Edilir?

Her varikoselin tedavi edilmesi gerekmez.

Şikâyeti olmayan, sperm değerleri uygun olan ve çocuk sahibi olma açısından sorun yaşamayan bazı erkeklerde yalnızca takip yeterli olabilir.

Tedavi kararı:

• Varikoselin fizik muayenede belirgin olup olmaması
• Ağrı bulunması
• Sperm analizindeki bozukluklar
• İnfertilite öyküsü
• Testis hacmi
• Çiftin çocuk sahibi olma planı
• Kadın partnerin yaşı ve üreme özellikleri

gibi faktörlere göre verilir.

Varikosel Ameliyatı Kimlere Yapılır?

İnfertilite değerlendirmesinde klinik olarak belirgin varikoseli bulunan ve sperm analizinde bozukluk saptanan bazı erkeklerde varikosel ameliyatı değerlendirilebilir.

Ayrıca varikosele bağlı olduğu düşünülen ve konservatif yöntemlere rağmen devam eden ağrı bulunan bazı hastalarda cerrahi tedavi düşünülebilir.

Ergenlerde veya genç erkeklerde testis gelişimi ve hacmi gibi faktörler de tedavi kararında dikkate alınabilir.

Yalnızca ultrasonografide görülen ve fizik muayenede saptanmayan subklinik varikoselin infertilite amacıyla rutin olarak ameliyat edilmesi genellikle önerilmez.

Mikrocerrahi Varikosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Varikoselektomi ameliyatında amaç genişlemiş toplardamarların bağlanarak anormal venöz kan akımının azaltılmasıdır.

Mikrocerrahi yöntemde ameliyat mikroskobu kullanılarak damarlar daha ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Testis atardamarının, lenf damarlarının ve diğer önemli yapıların korunmasına dikkat edilir.

Mikrocerrahi subinguinal veya inguinal varikoselektomi sık kullanılan cerrahi yaklaşımlardan biridir.

Her cerrahi yöntemde olduğu gibi mikrocerrahide de:

• Kanama
• Enfeksiyon
• Hidrosel
• Varikoselin devam etmesi veya tekrarlaması
• Nadir damar veya testis komplikasyonları

gibi riskler bulunabilir.

Bu nedenle mikrocerrahi yöntem kullanılması komplikasyon veya nüks riskini tamamen sıfırlamaz.

Varikosel Embolizasyonu Nedir?

Varikosel embolizasyonu, girişimsel radyoloji tarafından uygulanan cerrahi dışı bir tedavi seçeneğidir.

İşlemde genişlemiş toplardamara damar içerisinden ulaşılarak problemli venöz akımın kapatılması amaçlanır.

Embolizasyon her hasta için uygun olmayabilir. Cerrahi tedavi ile embolizasyon arasında seçim yapılırken varikoselin anatomisi, önceki ameliyatlar, merkezin deneyimi ve kişinin klinik durumu değerlendirilir.

Varikosel Ameliyatından Sonra İyileşme Süreci Nasıldır?

İyileşme süresi uygulanan cerrahi yönteme, kişinin işine ve genel sağlık durumuna göre değişebilir.

Ameliyat sonrasında ilk günlerde:

• Hafif ağrı
• Hassasiyet
• Şişlik
• Morarma

görülebilir.

Birçok hasta kısa sürede günlük hafif aktivitelerine dönebilir. Ağır egzersiz, ağırlık kaldırma ve cinsel aktivite için cerrahın önerdiği süreye uyulmalıdır.

Varikosel Ameliyatından Sonra Sperm Testi Ne Zaman Yapılır?

Sperm üretim döngüsü zaman aldığı için ameliyatın sperm üzerindeki olası etkileri hemen ortaya çıkmaz.

İlk kontrol sperm analizi sıklıkla ameliyattan yaklaşık üç ay sonra değerlendirilebilir. Gerektiğinde daha sonraki aylarda test tekrar edilebilir.

Sperm değerlerinde değişikliklerin ortaya çıkması kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Altıncı ayda düzelme görülmemesi, hiçbir zaman daha sonra değişiklik olmayacağı anlamına gelmez. Takip süresi ve sonraki tedavi planı çiftin klinik durumuna göre belirlenmelidir.

Varikosel Ameliyatından Sonra Gebelik Olur mu?

Varikosel ameliyatı sonrası bazı erkeklerde sperm parametrelerinde iyileşme ve doğal gebelik olasılığında artış görülebilir.

Ancak ameliyat sonrasında sperm değerlerinin kesin düzeleceği veya çiftin kesin gebelik elde edeceği söylenemez.

Gebelik sonucu:

• Erkeğin sperm özelliklerine
• Varikoselin derecesine
• Kadının yaşına
• Yumurtalık rezervine
• İnfertilite süresine
• Diğer kadın ve erkek faktörlerine

bağlıdır.

Varikosel Ameliyatından Sonra Tüp Bebek Gerekir mi?

Her çift için aynı yaklaşım geçerli değildir.

Sperm değerleri, kadın partnerin yaşı, yumurtalık rezervi ve infertilite süresi değerlendirilerek doğal gebelik için takip, aşılama veya tüp bebek gibi seçenekler düşünülebilir.

Özellikle kadın yaşının ileri olduğu veya zamanın önemli olduğu durumlarda yalnızca varikosel ameliyatının sonucunu uzun süre beklemek uygun olmayabilir.

Tedavi seçimi çiftin bütün üreme özellikleri birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

Varikosel Hakkında Sık Sorulan Sorular

Her varikosel ameliyat edilmeli midir?

Hayır. Varikoseli bulunan her erkekte ameliyat gerekli değildir. Tedavi kararı ağrı, sperm analizi, infertilite öyküsü, testis hacmi ve çiftin çocuk sahibi olma planına göre verilmelidir.

Varikosel kendiliğinden geçer mi?

Varikosel genellikle kendiliğinden tamamen ortadan kalkmaz. Ancak şikâyeti olmayan ve tedavi gerektirmeyen kişilerde takip yeterli olabilir.

Varikosel sperm kalitesini etkiler mi?

Bazı erkeklerde varikosel sperm sayısı, hareketi veya morfolojisi ile ilişkili olumsuz değişikliklere eşlik edebilir. Ancak her varikosel hastasında sperm bozukluğu görülmez.

Varikosel kısırlık yapar mı?

Varikosel erkek infertilitesiyle ilişkili faktörlerden biridir ancak varikoseli bulunan her erkek kısır değildir. Birçok erkek doğal yolla çocuk sahibi olabilir.

Varikosel ameliyatı sperm değerlerini kesin düzeltir mi?

Hayır. Bazı hastalarda sperm parametreleri iyileşebilir ancak ameliyat sonrasında sperm değerlerinin mutlaka düzeleceği garanti edilemez.

Varikosel ameliyatı ağrılı mıdır?

Ameliyat anestezi altında yapılır. Sonrasında birkaç gün hafif veya orta düzeyde ağrı, hassasiyet ve şişlik görülebilir. Ağrının süresi kişiden kişiye değişebilir.

Varikosel ameliyatından sonra kaç günde iyileşilir?

İyileşme süresi yapılan işlemin türüne ve kişinin işine göre değişir. Birçok hasta kısa sürede hafif günlük aktivitelere dönebilir; ağır fiziksel aktivite için daha uzun süre beklemek gerekebilir.

Varikosel ameliyatından sonra sperm testi ne zaman yapılır?

İlk sperm kontrolü sıklıkla ameliyattan yaklaşık üç ay sonra yapılabilir. Sonuçlara göre sonraki aylarda tekrar sperm analizi planlanabilir.

Varikosel ameliyatından sonra çocuk sahibi olunabilir mi?

Evet. Bazı çiftlerde ameliyat sonrasında doğal gebelik mümkün olabilir. Ancak sonuç erkeğin sperm özellikleri ile kadın partnerin yaşı ve diğer üreme faktörlerine bağlıdır.

Varikosel ameliyatından sonra tüp bebek gerekir mi?

Her hastada gerekmez. Ameliyat sonrası sperm sonuçları, infertilite süresi, kadın partnerin yaşı ve diğer faktörlere göre doğal gebelik, aşılama veya tüp bebek seçenekleri değerlendirilebilir.

Varikosel tekrarlar mı?

Evet. Tedavi sonrasında varikoselin devam etmesi veya tekrarlaması mümkündür. Nüks riski kullanılan yönteme ve anatomik özelliklere göre değişebilir; hiçbir yöntem için riskin tamamen sıfır olduğu söylenemez.

Varikosel Tedavisinde En Önemli Nokta Nedir?

Varikosel tedavisinde yalnızca ultrason sonucuna veya damarların büyüklüğüne bakılarak karar verilmemelidir.

Fizik muayene, sperm analizi, ağrı durumu, testis özellikleri, infertilite süresi ve çiftin çocuk sahibi olma planı birlikte değerlendirilmelidir.

Cerrahi tedavi uygun seçilmiş bazı erkeklerde yararlı olabilir; ancak sperm değerlerinde düzelme veya doğal gebelik hiçbir zaman garanti olarak sunulmamalıdır.